Obezitenin Nedeni Nedir?

Enerji Dengesi

Her insanın belli bir bazal metabolizma hızı vardır. İnsan vücudundaki hücreler normal fonksiyonlarını sürdürebilmeleri için enerji harcar; kalbin atması, soluk alıp vermek gibi yaşamsal fonksiyonlar bu enerjiye bağlıdır. Bu enerji gereksinimi yaklaşık 25-35 kcal/kg’dır.

Örneğin 70 kg ağırlığında bir insanın hücreleri yaklaşık 2000 kaloriyi normal işlevlerini yapmak için harcarlar. Bunun haricinde fiziksel aktiviteler için ekstra enerjiye ihtiyaç vardır ve bu enerji besinlerden karşılanır. Dengede olması gereken bu denklem; alınan enerji artıp harcanan enerji azalınca vücudun fazla enerjiyi yağ olarak depolamasıyla obeziteye doğru gidişi başlatır.

Genetik Altyapı

Obezitenin genetik altyapısı da önemlidir. Genetik teknolojideki ilerlemeler bazı genlere odaklanmıştır. Üzerinde en çok durulan gen, leptin hormonu üreticisi “Ob” genidir. Bu gendeki değişimler leptin üretimini azaltabilir ve kontrol edilemeyen iştah artışı ile sonuçlanabilir.

Anne-babadan biri obez olan çocukların obez olma olasılığı %10-30 iken, her ikisi de obez olan çocuklarda bu oran %50-70 olarak bildirilmektedir.

Hormonel ve Psikiyatrik Etkenler

Bazı endokrinolojik (hormonal) ve psikiyatrik (yeme bozuklukları) hastalıklar obezite nedeni olabilir. Obezite nedeniyle doktora başvuran hastalarda böbrek üstü bezleri veya tiroid bozuklukları gibi endokrinolojik durumlar ve psikiyatrik sebepler mutlaka sorgulanmalıdır.

2013 yılında ABD’deki SAGES toplantısında sunulan veriler; sigara bırakma kampanyası yapılan ülkelerde obezitenin arttığını göstermiştir.

Obezite Sıklığı (Genel Bakış)

Obezite sıklığı tüm dünyada giderek artmaktadır. Dünya Sağlık Örgütü’nün öngördüğü rakamlar; 1960’lı yıllarda %10’un altında görülen obezitenin 2000’li yıllarda %30’lara ulaştığını ve bu ivmeyle devam etmesi durumunda 2030 yılında dünya nüfusunun yarısının obez olmasının beklendiğini göstermektedir.

Ülkemizde ise obezite sıklığı özellikle kadınlarda %30’lara ulaşmaktadır. TOHTA çalışmasında (yaklaşık 25.000 kişi) 20 yaş üzeri bireylerde obezite insidansı %35,4 bulunmuştur. TURDEP-1 (1998) ve TURDEP-2 (2010) verileri, obezite sıklığının belirgin arttığını; 12 yılda diyabet sıklığının %90, obezitenin ise %44 arttığını göstermiştir.